Poprawna forma to „nie ma” – pisana rozdzielnie, gdy chodzi o brak, nieobecność albo nieistnienie czegoś. Zapis „niema” jest poprawny tylko jako forma przymiotnika „niemy” w rodzaju żeńskim.
Nie ma czy niema?
W zdecydowanej większości przypadków należy pisać „nie ma”. To połączenie partykuły „nie” z czasownikiem „mać”, czyli formą czasownika „mieć”. Zgodnie z zasadą ortograficzną partykułę „nie” z osobowymi formami czasowników zapisujemy osobno.
Poprawne są więc wyrażenia: „nie ma czasu”, „nie ma problemu”, „nie ma sprawy”, „nie ma za co” oraz „nie ma go w domu”. Zapis „niema problemu” albo „niema czasu” jest błędem.
Dlaczego „nie ma” piszemy osobno?
Forma „nie ma” może oznaczać brak czegoś, nieobecność osoby lub przedmiotu albo nieistnienie. W każdym z tych znaczeń zapis pozostaje taki sam.
| Forma | Część mowy | Przykład | Znaczenie |
|---|---|---|---|
| nie ma | czasownik z przeczeniem | W lodówce nie ma mleka. | Brakuje mleka. |
| nie ma | czasownik z przeczeniem | Nie ma go w domu. | Nie znajduje się w domu. |
| niema | przymiotnik | To była niema scena. | Scena bez dialogów lub dźwięku. |
| niema | przymiotnik | Niema dziewczynka porozumiewała się gestami. | Dziewczynka, która nie mówi. |
„Niema” jest żeńską formą przymiotnika „niemy”. Opisuje osobę pozbawioną mowy albo rzecz pozbawioną dźwięku. W codziennych tekstach forma ta występuje rzadko, dlatego niemal zawsze właściwy będzie zapis „nie ma”.
Jak szybko sprawdzić poprawną pisownię?
W razie wątpliwości zastosuj dwa proste testy:
- Jeśli możesz zastąpić wyrażenie słowem „brakuje” albo „nie istnieje”, napisz „nie ma” – „Nie ma kawy” oznacza „Brakuje kawy”.
- Jeśli możesz zadać pytanie „jaka?” i opisujesz cechę osoby lub rzeczy, napisz „niema” – „Jaka scena?” – „Niema”.
Najprostsza zasada brzmi: gdy mowa o braku, wybierz „nie ma”. Formę „niema” stosuj tylko wtedy, gdy chodzi o cechę wynikającą ze słowa „niemy”.
